Rodzaje okien różnią się przede wszystkim materiałem ramy, sposobem otwierania, konstrukcją i miejscem montażu. Najczęściej wybiera się okna PVC, drewniane lub aluminiowe, a następnie dopasowuje do nich pakiet szybowy, funkcję otwierania i parametry izolacyjne. Przy zakupie liczą się nie tylko wygląd i cena, lecz także współczynniki Uw oraz Rw, wielkość przeszklenia i jakość montażu.
Materiały ram okiennych – PVC, drewno i aluminium
Materiał ramy wpływa na trwałość, wygląd, sztywność konstrukcji i wymagania konserwacyjne. Inne potrzeby ma właściciel energooszczędnego domu, inne inwestor remontujący kamienicę, a jeszcze inne osoba planująca duże przeszklenie tarasowe.
| Materiał | Trwałość | Izolacyjność | Konserwacja | Zastosowanie |
|---|---|---|---|---|
| PVC | Dobra odporność na wilgoć i warunki atmosferyczne | Dobra, zależna od profilu, pakietu szybowego i montażu | Niewielka, zwykle wystarcza czyszczenie i regulacja okuć | Domy i mieszkania, także budynki energooszczędne |
| Drewno | Wysoka przy właściwej ochronie powierzchni | Dobra, przy prawidłowej konstrukcji i konserwacji | Regularne czyszczenie, kontrola powłoki i okresowa renowacja | Budynki tradycyjne, zabytkowe i wnętrza, w których liczy się naturalny wygląd |
| Aluminium | Bardzo wysoka sztywność i odporność na warunki zewnętrzne | Dobra w systemach z przekładkami termoizolacyjnymi | Niewielka, głównie czyszczenie i kontrola okuć | Nowoczesne budynki, duże przeszklenia, witryny i konstrukcje tarasowe |
Okna PVC
Okna PVC powstają z wysokoudarowego polichlorku winylu. Ich profile mają wewnętrzne komory, które ograniczają przepływ ciepła i zwiększają sztywność. Popularność tego rozwiązania wynika z dobrego stosunku ceny do parametrów użytkowych, łatwego czyszczenia oraz odporności na wilgoć.
W nowoczesnych profilach stosuje się wzmocnienia stalowe albo kompozytowe. Trzeba jednak pamiętać, że PVC reaguje na zmiany temperatury. Przy dużych przeszkleniach może to ograniczać stabilność konstrukcji, dlatego w takich realizacjach częściej stosuje się aluminium lub systemy mieszane.
Liczba komór nie opisuje samodzielnie jakości całego okna. Znaczenie mają także głębokość profilu, rodzaj wzmocnienia, pakiet szybowy, uszczelki i sposób montażu. Profile klasy A, B i C są klasyfikowane między innymi na podstawie grubości ścianek zgodnie z PN-EN 12608:2004. Sama klasa nie zastępuje jednak oceny kompletnego wyrobu.
Okna drewniane
Współczesne okna drewniane wykonuje się najczęściej z drewna klejonego warstwowo. Materiał zapewnia naturalny wygląd, dobrą sztywność i korzystne właściwości izolacyjne. Można go również odnawiać, co ma znaczenie przy remontach obiektów o tradycyjnej architekturze.
Drewno wymaga jednak okresowej kontroli powłoki ochronnej. Uszkodzenia lakieru lub farby trzeba naprawiać, zanim wilgoć zacznie oddziaływać na ramę. Z tego powodu takie okna wymagają większej uwagi niż profile PVC lub aluminium.
Okna aluminiowe
Aluminium jest lekkie, sztywne i odporne na korozję. Pozwala projektować smukłe ramy oraz duże przeszklenia, dlatego często stosuje się je przy drzwiach tarasowych, oknach narożnych i fasadach o nowoczesnej formie. Powierzchnie mogą być anodowane albo malowane proszkowo.
Starsze systemy aluminiowe miały słabszą izolacyjność cieplną. Współczesne profile wykorzystują przekładki termoizolacyjne, a właściwy pakiet szybowy pozwala ograniczyć straty ciepła. O przydatności konkretnego rozwiązania decyduje więc cały system, a nie sam fakt użycia aluminium.
Okna hybrydowe
Okna hybrydowe łączą różne materiały, najczęściej rdzeń PVC lub drewno od strony wnętrza z aluminiową osłoną od zewnątrz. Takie zestawienie może łączyć izolacyjność i komfort materiału bazowego z odpornością aluminium na warunki atmosferyczne. Jest to rozwiązanie rozważane przy budynkach o wysokich wymaganiach energetycznych lub przy dużych przeszkleniach, ale zwykle wiąże się z wyższą ceną.
Sposób otwierania okien a funkcjonalność pomieszczenia
Mechanizm otwierania wpływa na wentylację, ilość miejsca potrzebnego przed oknem i wygodę codziennego użytkowania. Okna fasadowe montuje się w ścianach zewnętrznych, natomiast okna dachowe są instalowane w połaci dachu. Mają inną konstrukcję, inne okucia i odmienne wymagania montażowe.
Okna fasadowe
Do najczęściej spotykanych rozwiązań fasadowych należą:
- Rozwierne – skrzydło obraca się wokół pionowej osi i otwiera do wnętrza. Potrzebuje wolnej przestrzeni przy oknie.
- Uchylne – skrzydło odchyla się, zapewniając wentylację bez pełnego otwierania.
- Rozwierno-uchylne – łączą pełne otwarcie z uchyłem i są częstym wyborem w mieszkaniach oraz domach.
- Przesuwne – skrzydło porusza się równolegle do ściany, dlatego nie zajmuje miejsca w pomieszczeniu.
- Uchylno-przesuwne – pozwalają najpierw odsunąć skrzydło od ramy, a następnie przesunąć je po prowadnicy.
- Podnośno-przesuwne – po przekręceniu klamki skrzydło unosi się i przesuwa. Stosuje się je głównie przy dużych przeszkleniach tarasowych.
- Nieotwieralne FIX – doświetlają wnętrze, ale nie służą do wentylacji. Sprawdzają się jako uzupełnienie skrzydeł ruchomych albo w miejscach, w których otwieranie nie jest potrzebne.
Okno FIX może mieć smuklejszą konstrukcję i zajmować mniej miejsca niż podobne okno otwierane. Nie powinno jednak być jedynym oknem w pomieszczeniu, jeśli konieczne jest jego naturalne wietrzenie.
Okna dachowe
Okna dachowe, nazywane także połaciowymi, montuje się w nachylonej płaszczyźnie dachu. Wymagają kołnierzy uszczelniających, właściwego ocieplenia połączenia z połacią i dopasowania do rozstawu krokwi. Nie są zamiennikiem zwykłych okien fasadowych.
Polecamy: Jak zakładać uszczelki samoprzylepne do okien?
| Typ otwierania | Charakterystyka | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|
| Obrotowe | Skrzydło obraca się wokół osi umieszczonej w jego środkowej części | Najczęstsze rozwiązanie na poddaszach |
| Uchylne | Skrzydło odchyla się od górnej krawędzi, zwiększając widok i przestrzeń przy oknie | Poddasza, na których liczy się wygodny dostęp do okna |
| Uchylno-obrotowe | Łączy uchylanie z obrotem skrzydła | Pomieszczenia wymagające większej swobody użytkowania |
| Wysokoosiowe | Oś obrotu znajduje się wyżej niż w standardowym oknie obrotowym | Wybrane poddasza o określonym kącie nachylenia połaci |
| Wyłazowe | Umożliwia przejście przez połać dachową | Dostęp techniczny na dach, gdy wymagają tego warunki budynku |
Typ okna dachowego dobiera się między innymi do kąta nachylenia dachu, wysokości montażu i sposobu korzystania z poddasza. Ważne są także kierunek otwierania, możliwość umycia szyby oraz dostęp do klamki.
Parametry techniczne, które opisują jakość okna
Uw – izolacyjność cieplna całego okna
Uw to współczynnik przenikania ciepła całego okna, obejmujący ramę, szybę i ich połączenie. Im niższa wartość Uw, tym mniej ciepła przenika przez konstrukcję. Parametru tego nie należy mylić z Ug, który dotyczy wyłącznie szyby, ani z Uf, odnoszącym się do ramy.
Przy porównywaniu ofert sprawdź, czy producent podaje Uw dla całego okna o konkretnych wymiarach. Duże przeszklenie, podział na skrzydła i zastosowany pakiet szybowy mogą zmienić wynik. Wymogi prawne dotyczące izolacyjności zależą od aktualnych przepisów i rodzaju budynku, dlatego przy nowej inwestycji trzeba odnieść ofertę do obowiązujących warunków technicznych, a nie do ogólnej wartości reklamowej.
Przeczytaj też: Drzwi – jaki to rodzaj? Przewodnik po typach i zastosowaniach
Rw – izolacyjność akustyczna
Rw określa izolacyjność akustyczną wyrażaną w decybelach. Wyższa wartość oznacza większe tłumienie hałasu w warunkach pomiarowych. Na wynik wpływają przede wszystkim pakiet szybowy, grubość i układ tafli szkła, rama, uszczelki oraz szczelność montażu.
Przy ruchliwej ulicy nie wystarczy wybrać okna o wysokim Rw. Trzeba również sprawdzić, czy nawiewniki, skrzynka rolety i połączenie okna ze ścianą nie osłabią izolacji. Parametr warto dobierać do rzeczywistego źródła hałasu, a nie tylko do samej liczby szyb.
Komory, szyby i pakiety szybowe
W profilach PVC liczba komór wpływa na budowę i potencjalną izolacyjność ramy, ale nie przesądza o parametrach całego okna. Równie ważne są szerokość profilu, rodzaj wzmocnienia i jakość wykonania.
Pakiet dwuszybowy składa się z dwóch tafli szkła, a trzyszybowy z trzech. Przestrzenie między taflami mogą być wypełnione gazem szlachetnym, a szkło może mieć powłokę niskoemisyjną. Wybór pakietu zależy od wymagań cieplnych, akustycznych, orientacji względem stron świata i wielkości przeszklenia.
Nietypowe kształty okien
Niestandardowa forma może podkreślić architekturę budynku, ale zwykle zwiększa koszt wykonania i komplikuje pomiar, produkcję oraz montaż. Im bardziej nietypowy kształt, tym częściej część konstrukcji pozostaje stała.
Najczęściej spotykane rozwiązania to:
- Okna łukowe – pasują do budynków klasycznych i stylizowanych. Górna część często pozostaje nieotwieralna, a funkcję użytkową ma prostokątne skrzydło poniżej.
- Okna trapezowe – dobrze wykorzystują przestrzeń w ścianach szczytowych pod dachem spadzistym.
- Okna trójkątne – doświetlają ściany szczytowe, lecz wymagają dokładnego określenia kątów i sposobu podziału.
- Okna okrągłe – pełnią zwykle funkcję dekoracyjną lub doświetlają niewielkie pomieszczenia, na przykład łazienkę.
- Wole oko – jest elementem dachu lub lukarny, który łączy doświetlenie z ozdobnym kształtem połaci.
W obiektach zabytkowych można spotkać również okna krosnowe, skrzynkowe, ościeżnicowe i zespolone. Ich wygląd bywa chroniony przez zalecenia konserwatorskie, dlatego wymiana stolarki w takim budynku wymaga wcześniejszego uzgodnienia projektu. Nie należy przenosić tych historycznych konstrukcji bezpośrednio na współczesne budownictwo, ponieważ różnią się budową i parametrami od obecnych okien jednoramowych.
Polecamy: Co ile wymiana okien? Jak rozpoznać, że czas na nowe?
Co ustalić przed zakupem okien?
Przed wizytą w salonie okien przygotuj informacje, które pozwolą porównać oferty na tych samych zasadach:
- Przeznaczenie budynku – określ, czy chodzi o nowy dom, remont mieszkania, poddasze, obiekt zabytkowy czy budynek gospodarczy.
- Materiał ramy – porównaj PVC, drewno, aluminium i ewentualne systemy hybrydowe pod kątem budżetu, wyglądu oraz wielkości przeszklenia.
- Sposób otwierania – sprawdź, ile miejsca zajmie skrzydło rozwierne i czy w danym pomieszczeniu potrzebujesz pełnego otwarcia, uchyłu albo tylko doświetlenia.
- Uw całego okna – nie ograniczaj się do parametru szyby. Poproś o dane dla konkretnego wymiaru i konfiguracji.
- Rw – przy hałasie z ulicy lub kolei dobierz izolacyjność akustyczną do warunków lokalizacji.
- Klasa i budowa profilu – w przypadku PVC sprawdź klasę profilu, głębokość zabudowy, liczbę komór oraz rodzaj wzmocnienia.
- Pakiet szybowy i okucia – zweryfikuj liczbę tafli, powłoki, gaz w przestrzeniach międzyszybowych, zabezpieczenia i funkcje wentylacyjne.
- Montaż – ustal sposób osadzenia, uszczelnienia połączenia ze ścianą i zakres tak zwanego ciepłego montażu.
W domu energooszczędnym ważna jest cała konfiguracja, a nie pojedynczy parametr z karty produktu. W przypadku wielkogabarytowych przeszkleń, okien dachowych i budynków zabytkowych warto powierzyć pomiar oraz dobór systemu doświadczonemu wykonawcy.
Jeżeli wybierasz okna do zwykłego mieszkania, najczęściej wystarczy porównać profile PVC lub drewniane, funkcję rozwierno-uchylną, Uw, Rw i warunki montażu. Przy nowoczesnym domu z dużymi przeszkleniami lepiej rozważyć aluminium albo system hybrydowy. Na poddaszu potrzebujesz osobno dobrać okna dachowe, a w obiekcie zabytkowym pierwszeństwo mogą mieć wymagania dotyczące zachowania historycznego wyglądu. W każdym scenariuszu właściwy montaż decyduje o tym, czy parametry zapisane w ofercie zostaną zachowane w gotowym budynku.
