Ogród deszczowy to niewielki system retencyjny, który zbiera wodę opadową, zatrzymuje ją i oczyszcza przez warstwy kruszywa, piasku oraz podłoża roślinnego. W wersji pojemnikowej można wykonać go samodzielnie, ale trzeba zachować właściwe proporcje materiałów i prawidłowo ustawić odpływ.
Jak zaplanować wielkość ogrodu deszczowego?
Wielkość pojemnika zależy od powierzchni dachu, z którego będzie spływać woda. Przyjmuje się, że powierzchnia pojemnika powinna wynosić około 3% odwadnianej powierzchni dachu. Jeśli rynny zbierają wodę tylko z części budynku, obliczenia dotyczą właśnie tej części.
Pojemnik powinien mieć głębokość około 0,8–0,85 m. Musi też wytrzymać ciężar wody, kruszywa i wilgotnego podłoża. W praktyce nadaje się solidna skrzynia betonowa albo drewniana, zabezpieczona przed odkształceniem. Przy dużym zbiorniku trzeba sprawdzić jego konstrukcję przed napełnieniem.
Przed rozpoczęciem prac przygotuj najważniejsze elementy:
- Oblicz powierzchnię dachu odwadnianą przez wybrane rynny.
- Ustal powierzchnię pojemnika na poziomie około 3% tej wartości.
- Wybierz trwały pojemnik o głębokości 0,8–0,85 m.
- Przygotuj folię PCV do oczek wodnych, która uszczelni wnętrze.
- Dobierz rurę drenarską o średnicy 50, 80 lub 100 mm oraz materiały do warstw.
Jakie warstwy zapewniają prawidłowe działanie?
Ogród deszczowy działa dzięki kilku warstwom. Dno odpowiada za drenaż, środkowa część filtruje wodę, a górna zapewnia warunki do wzrostu roślin. Nie należy zastępować tych materiałów przypadkową ziemią, ponieważ zbyt drobne podłoże może ograniczyć przepływ, a zbyt luźne będzie nierównomiernie osiadać.
| Warstwa | Materiał | Funkcja |
|---|---|---|
| Drenażowa | Około 20 cm keramzytu, żwiru albo kruszywa dolomitowego o frakcji 2–8 mm | Odprowadza wodę i tworzy przestrzeń dla odpływu |
| Filtracyjna | Piasek z dodatkami w proporcji 3:1 lub 4:1 | Zatrzymuje część zanieczyszczeń i reguluje wilgotność |
| Roślinna | Górne 10 cm piasku z żyzną ziemią lub kompostem w proporcji 3:2 | Umożliwia ukorzenienie roślin |
W warstwie filtracyjnej piasek powinien stanowić trzy części, a dodatki jedną część. Można wykorzystać między innymi drobne kruszywo dolomitowe, tłuczoną cegłę, kruszywo wapienne, skały wulkaniczne albo opokę. Łączna ilość dodatków nie powinna być mniejsza niż jedna czwarta tej warstwy. Dzięki temu podłoże zatrzymuje wodę, ale nadal pozostaje przepuszczalne.
Jak krok po kroku zbudować ogród deszczowy?
- Przygotuj pojemnik. Oczyść go i sprawdź, czy ściany oraz dno wytrzymają obciążenie. W dolnej części wykonaj otwór dopasowany do rury drenarskiej.
- Wyłóż wnętrze folią. Zastosuj folię PCV do oczek wodnych i ułóż ją tak, aby szczelnie przylegała do dna oraz ścian. Usuń ostre elementy, które mogłyby ją przebić.
- Wsyp warstwę drenażową. Umieść na dnie około 20 cm keramzytu, żwiru albo odpowiedniego kruszywa. Nie mieszaj tej warstwy z piaskiem.
- Zamontuj rurę drenarską. Rura powinna przebiegać przez otwór w pojemniku i znajdować się na wysokości 20–25 cm ponad dnem. To ona reguluje poziom wody w dolnej części zbiornika.
- Dodaj warstwę filtracyjną. Wsypaj mieszankę gruboziarnistego piasku i dodatków w proporcji 3:1 lub 4:1. Układaj ją partiami i każdą partię lekko ubijaj.
- Przygotuj górne podłoże. W ostatnich 10 cm zastosuj mieszankę piasku z żyzną ziemią lub kompostem w proporcji 3:2. Materiał również delikatnie zagęść.
- Posadź rośliny. Rozmieść je w górnej warstwie, zostawiając miejsce na rozrost korzeni. Po posadzeniu podlej całość wodą, aby podłoże równomiernie osiądło.
Ubijanie materiału jest konieczne, ale nie powinno zamienić warstw w zwartą, nieprzepuszczalną masę. Zbyt luźne wypełnienie osiądzie po pierwszych intensywnych opadach, natomiast nadmierne zagęszczenie ograniczy filtrację.
Wysokość odpływu ma decydujące znaczenie. Rura umieszczona zbyt nisko nie pozwoli utrzymać zapasu wody w dolnej części pojemnika. Jeśli znajdzie się zbyt wysoko, woda może przelewać się przez górę podczas ulewy. Odpływ powinien znajdować się 20–25 cm nad dnem, a jego ujście trzeba skierować w miejsce, w którym nadmiar wody nie uszkodzi budynku ani podłoża.
Jakie rośliny wybrać do ogrodu deszczowego?
Najlepiej sprawdzają się gatunki tolerujące okresowe zalewanie oraz zmienną wilgotność podłoża. Do pojemnikowego ogrodu deszczowego można wybrać:
- Krwawnicę pospolitą, która dobrze znosi wilgotne stanowiska.
- Trzcinę, przydatną w większych pojemnikach.
- Kozłek lekarski, naturalnie spotykany na wilgotnych łąkach.
- Kosaciec, przystosowany do okresowo mokrego podłoża.
- Mannę mielec, trawę dobrze rosnącą przy podwyższonej wilgotności.
Po wykonaniu konstrukcji obserwuj, jak szybko woda znika po deszczu. Jeśli pojemnik długo pozostaje całkowicie zalany albo woda wypływa górą, trzeba sprawdzić drożność rury, ułożenie warstw i wysokość odpływu.
