Większość farb jest gotowa do użycia po dokładnym wymieszaniu, dlatego rozcieńczanie wodą powinno być wyjątkiem, a nie standardem. Zrób to tylko wtedy, gdy dopuszcza je karta techniczna konkretnego produktu. Do farb rozpuszczalnikowych nigdy nie dolewaj wody.
Czy rozcieńczać farbę wodą?
Farby akrylowe i lateksowe są zwykle przygotowane tak, aby można było nakładać je pędzlem lub wałkiem bez dodatku wody. Jeżeli po otwarciu wydają się zbyt gęste, najpierw dokładnie je wymieszaj. Osad lub składniki spoiwa mogą zmienić konsystencję produktu podczas przechowywania, a samo mieszanie często przywraca właściwą lepkość.
Decyzję o rozcieńczaniu podejmuj na podstawie karty technicznej farby. To ona określa, czy produkt można rozcieńczyć, jakiego środka użyć, przy jakiej metodzie aplikacji oraz w jakiej maksymalnej ilości. Nie istnieje uniwersalna proporcja właściwa dla wszystkich farb akrylowych, lateksowych, chlorokauczukowych czy epoksydowych.
Dlaczego rozcieńczanie „na oko” jest ryzykowne?
Dodanie zbyt dużej ilości wody lub niewłaściwego rozcieńczalnika zmienia skład roboczy farby. Powłoka może wtedy nie zachowywać parametrów deklarowanych przez producenta. Dotyczy to między innymi krycia, trwałości i odporności na mycie lub szorowanie.
Najczęstsze skutki nadmiernego rozcieńczenia to:
- Słabsze krycie, przez które poprzedni kolor może prześwitywać.
- Zacieki i smugi wynikające ze zbyt rzadkiej konsystencji.
- Mniejsza odporność powłoki na uszkodzenia, mycie i szorowanie.
- Nierównomierne schnięcie oraz gorszy efekt dekoracyjny.
- Ryzyko zatkania dyszy przy zbyt gęstej farbie albo spływania produktu przy zbyt rzadkiej.
Ostrzeżenie: farb rozpuszczalnikowych nie rozcieńcza się wodą. Dotyczy to między innymi niektórych emalii chlorokauczukowych i poliwinylowych. Woda może trwale uszkodzić produkt i spowodować utratę jego właściwości. Do takich farb stosuje się wyłącznie rozcieńczalnik wskazany przez producenta.
Kiedy rozcieńczanie jest dopuszczalne?
Potrzeba rozcieńczenia zależy od rodzaju farby i sposobu aplikacji. Pędzel lub wałek zwykle nie wymagają dodatku wody, natomiast natrysk może wymagać uzyskania niższej lepkości roboczej. Nawet w takim przypadku metoda natryskowa musi być dopuszczona w karcie technicznej.
| Sytuacja | Czy rozcieńczać? | Czym? |
|---|---|---|
| Farba akrylowa lub lateksowa nakładana wałkiem | Zwykle nie | Bez dodatku, po dokładnym wymieszaniu |
| Farba akrylowa lub lateksowa nakładana pędzlem | Tylko jeśli dopuszcza to producent | Woda pitna w ilości podanej w karcie technicznej |
| Warstwa podkładowa z farby wodorozcieńczalnej | Czasem tak | Woda pitna, wyłącznie według instrukcji produktu |
| Natrysk hydrodynamiczny | Często, ale nie zawsze | Woda albo dedykowany rozcieńczalnik wskazany przez producenta |
| Farba chlorokauczukowa lub poliwinylowa | Według zaleceń producenta | Dedykowany rozcieńczalnik, nigdy woda |
Przykładowo karta techniczna emalii Nobiles Chlorokauczuk dopuszcza użycie rozcieńczalnika do wyrobów chlorokauczukowych i poliwinylowych w ilości maksymalnie 2%, zależnie od metody malowania. Taka informacja dotyczy konkretnego produktu i nie może być traktowana jako uniwersalna proporcja dla innych farb.
Jak bezpiecznie dodać wodę lub rozcieńczalnik?
Jeżeli karta techniczna dopuszcza rozcieńczanie, przygotuj czyste naczynie i mieszadło. Nie wlewaj od razu całej przewidywanej ilości, ponieważ po przekroczeniu zalecanego poziomu przywrócenie właściwej konsystencji może być niemożliwe.
- Dokładnie wymieszaj farbę przed dodaniem jakiegokolwiek środka i oceń jej konsystencję.
- Dodaj niewielką porcję wody lub dedykowanego rozcieńczalnika zgodnie z kartą techniczną.
- Mieszaj produkt aż do uzyskania jednolitej konsystencji.
- Sprawdź lepkość na niewielkiej powierzchni albo za pomocą lepkościomierza, jeśli instrukcja podaje konkretny parametr.
- W razie potrzeby dodaj kolejną małą porcję, nie przekraczając maksymalnej ilości określonej przez producenta.
Przy malowaniu natryskowym sprawdź także, czy farbę należy przefiltrować przed wlaniem do zbiornika. Grudki i zanieczyszczenia mogą zatkać dyszę, a zbyt rzadka mieszanka będzie spływać po podłożu. W zastosowaniach profesjonalnych lepkość można kontrolować kubkiem Forda, ale wynik musi odpowiadać wartości wskazanej dla danego produktu i urządzenia.
Najpierw dokładnie wymieszaj farbę, potem sprawdź kartę techniczną, a dopiero na końcu rozważ rozcieńczanie. Jeżeli producent nie przewiduje dodatku wody ani rozcieńczalnika, użyj produktu bez modyfikowania jego składu. Farba po terminie ważności, zważona lub trwale rozwarstwiona nie powinna być ratowana przez dolewanie wody.
