Farba ftalowa, nazywana także alkidową, to farba rozpuszczalnikowa na bazie żywicy alkidowej, często określanej również jako ftalowa. Tworzy trwałą, szczelną i elastyczną powłokę ochronną, dlatego stosuje się ją głównie do malowania drewna, metalu oraz betonu.
Czym jest farba ftalowa?
Określenia „farba ftalowa” i „farba alkidowa” dotyczą tego samego rodzaju wyrobu. To powłoka, której spoiwem jest żywica alkidowa, a nośnikiem są rozpuszczalniki organiczne, między innymi benzyna lakowa. Z tego powodu farby te należą do grupy farb rozpuszczalnikowych i mają charakterystyczny, intensywny zapach.
Żywica alkidowa odpowiada za dobrą przyczepność, krycie, rozlewność oraz trwałość powłoki. Dodatek olejów wpływa na jej elastyczność i często nadaje powierzchni połysk. Farby ftalowe są współczesną odmianą dawnych farb olejnych, ale ich dokładne właściwości zależą od receptury konkretnego produktu.
Farba schnie przede wszystkim przez utlenianie, czyli przyłączanie tlenu z powietrza. Dlatego potrzebuje czasu oraz swobodnej cyrkulacji powietrza. W zamkniętych pomieszczeniach konieczne jest wietrzenie, zwłaszcza podczas nakładania i początkowego schnięcia powłoki.
Zalety i ograniczenia farb ftalowych
Farby alkidowe są cenione za uniwersalność i stosunkowo korzystną cenę. Dobrze sprawdzają się na powierzchniach eksponowanych na deszcz, wilgoć i zmienne warunki atmosferyczne, ale nie są przeznaczone do każdego środowiska.
| Zalety | Wady |
|---|---|
| Trwała, szczelna i elastyczna powłoka | Intensywny zapach rozpuszczalników |
| Dobra odporność na wilgoć i warunki atmosferyczne | Dłuższy czas schnięcia wynikający z utleniania |
| Dobra rozlewność, krycie i przyczepność | Ograniczona odporność na silne chemikalia i rozpuszczalniki |
| Możliwość uzyskania wykończenia matowego, satynowego lub z połyskiem | Powłoka może z czasem tracić połysk i kredować |
| Zwykle niższy koszt niż w przypadku bardziej specjalistycznych systemów | Nieprawidłowe przygotowanie podłoża może prowadzić do łuszczenia |
Dokładny czas schnięcia zależy od produktu, temperatury, wilgotności i grubości warstwy. W kartach technicznych niektórych emalii spotyka się czas schnięcia około 10 godzin, natomiast nałożenie kolejnej warstwy może wymagać dłuższej przerwy. Zbyt gruba warstwa dodatkowo wydłuża wiązanie powłoki.
Do czego służy farba ftalowa?
Farba ftalowa tworzy szczelną powłokę, która ogranicza kontakt podłoża z wilgocią i chroni je przed typowym zużyciem mechanicznym. Można stosować ją wewnątrz i na zewnątrz, pod warunkiem że dany produkt jest przeznaczony do określonego rodzaju podłoża i warunków ekspozycji. Typowe zastosowania obejmują:
- Metal – ogrodzenia, balustrady, poręcze, elementy balkonów i meble ogrodowe.
- Drewno – altany, pergole, ławki, meble ogrodowe oraz panele.
- Beton – słupki ogrodzeniowe i wybrane elementy małej architektury.
- Powierzchnie drewnopochodne – płyty MDF, płyty wiórowe i meble, jeśli karta techniczna dopuszcza takie zastosowanie.
- Powierzchnie wewnętrzne – lamperie na odpowiednio przygotowanych tynkach cementowo-wapiennych.
Na drewnie farba ftalowa zakrywa naturalny rysunek i słoje. Jeśli celem jest zachowanie wyglądu drewna, lepszym rozwiązaniem może być preparat transparentny, taki jak impregnat lub lakier przeznaczony do danego zastosowania.
Trwałość powłoki zależy nie tylko od samej farby, lecz także od przygotowania podłoża. Powierzchnia powinna być czysta, sucha, odpylona i odtłuszczona. Należy usunąć luźne fragmenty starych powłok oraz rdzę, a w przypadku części podłoży zastosować właściwy grunt. Pod metal można użyć podkładu antykorozyjnego, jeśli wymaga tego karta techniczna emalii.
Gdzie nie stosować farb ftalowych?
Farby alkidowe nie powinny być nakładane na świeże tynki. Ich zasadowy odczyn może niekorzystnie wpływać na spoiwo i prowadzić do degradacji powłoki. Trzeba także zachować ostrożność przy powierzchniach ocynkowanych, ponieważ bez odpowiedniego przygotowania lub specjalnego podkładu farba może mieć słabą przyczepność i zacząć się łuszczyć.
Nie są przeznaczone również do elementów stale zanurzonych w wodzie. Długotrwały kontakt z wodą może powodować mięknięcie i osłabienie powłoki. Farba ftalowa nie będzie też dobrym wyborem tam, gdzie powierzchnia ma stały kontakt z silnymi chemikaliami, rozpuszczalnikami lub agresywnymi środkami czyszczącymi.
Farba ftalowa sprawdzi się przede wszystkim wtedy, gdy potrzebujesz trwałej i dekoracyjnej powłoki do drewna, metalu albo betonu, zwłaszcza na zewnątrz. Trzeba jednak dobrać produkt do konkretnego podłoża, zapewnić wentylację podczas prac i sprawdzić ograniczenia zapisane w karcie technicznej.
