Kompostownik z desek można zbudować jako prostą, ażurową skrzynię bez dna. Wystarczą deski, cztery kantówki, wkręty i podstawowe narzędzia. Najważniejsze są szczeliny wentylacyjne między deskami oraz zdejmowany front, który ułatwia wybieranie gotowego kompostu.
Dlaczego warto zrobić kompostownik z desek?
Drewniana konstrukcja jest tania, łatwa do wykonania i pozwala wykorzystać nowe deski albo materiał z odzysku. Naturalne drewno dobrze pasuje do ogrodu, a ażurowe ściany zapewniają przepływ powietrza potrzebny podczas kompostowania. Gotowy kompost poprawia strukturę gleby i może zasilać rośliny ozdobne, warzywa oraz trawnik.
Najwygodniejszy będzie kompostownik o wymiarach około 100 × 100 cm i wysokości 80–100 cm. Taką konstrukcję łatwo napełnić, przerzucać i opróżniać. Dno pozostaw otwarte, aby nadmiar wody odpływał do gruntu, a mikroorganizmy i dżdżownice mogły przedostać się do wnętrza.
Materiały i narzędzia
Przed rozpoczęciem pracy przygotuj elementy konstrukcji oraz narzędzia potrzebne do cięcia i skręcania drewna:
| Kategoria | Element | Uwagi |
|---|---|---|
| Materiał | Deski | Na cztery ściany, najlepiej z naturalnego drewna |
| Materiał | Kantówki 5 × 5 cm | Cztery słupki narożne zapewniające stabilność |
| Materiał | Wkręty do drewna | Lepsze do późniejszego demontażu niż gwoździe |
| Materiał | Folia perforowana lub siatka | Opcjonalne dodatki do wnętrza konstrukcji |
| Narzędzie | Wkrętarka i piła | Do skręcania oraz przycinania desek |
| Narzędzie | Poziomica i miara | Do wyznaczenia równej konstrukcji |
W przypadku desek z odzysku usuń wystające gwoździe, resztki farby i lakieru. Powierzchnię warto przeszlifować, zwłaszcza jeśli materiał pochodzi z palet lub starych skrzyń.
Jak zrobić kompostownik z desek krok po kroku?
- Wybierz miejsce. Ustaw kompostownik na przepuszczalnym gruncie, w półcieniu i miejscu osłoniętym od silnego wiatru. Powinien być łatwo dostępny, ale nie znajdować się tuż przy domu ani w zagłębieniu, w którym zbiera się woda.
- Przygotuj podłoże. Usuń darń i wyrównaj teren. Nie wylewaj betonowego dna. Możesz położyć na ziemi drobną siatkę, jeśli chcesz ograniczyć dostęp gryzoni, ale nie powinna ona blokować odpływu wody.
- Przytnij deski i kantówki. Deski powinny mieć długość dopasowaną do planowanej szerokości, na przykład około 100 cm. Kantówki przytnij do wysokości 80–100 cm. Jeśli słupki mają być wbijane w ziemię, zostaw dodatkowy odcinek poniżej dolnej krawędzi konstrukcji.
- Zbuduj ramę. Ustaw cztery kantówki w narożnikach i połącz je deskami. Najpierw skręć trzy stałe ściany, kontrolując poziomicą, czy narożniki pozostają pionowe. Kantówki działają jak słupki, do których przytwierdzisz kolejne deski.
- Zamocuj deski z przerwami. Przykręcaj deski poziomo, zostawiając między nimi szczeliny o szerokości około 2–3 cm. Otwory muszą występować na całej wysokości ścian. Dzięki nim do pryzmy dociera tlen, a nadmiar wilgoci łatwiej odparowuje. Zbyt szczelna skrzynia sprzyja procesom beztlenowym, gniciu i nieprzyjemnemu zapachowi.
- Wykonaj zdejmowany front. Najprostsze rozwiązanie polega na zamontowaniu po bokach dwóch prowadnic z krótkich listew albo kantówek. Deski frontowe wsuwaj od góry jedna na drugą. Dolną deskę można wyjąć jako pierwszą, gdy chcesz wybierać dojrzały kompost, a pozostałe zdejmować w miarę potrzeby. Taki front nie wymaga zawiasów i można go łatwo rozebrać.
- Sprawdź stabilność. Dociśnij narożniki i upewnij się, że ściany nie rozchodzą się pod naciskiem. Jeśli konstrukcja stoi na gruncie, możesz dodatkowo zakotwić kantówki krótkimi palikami. Na dnie ułóż warstwę grubszych gałęzi, która poprawi odpływ wody i przepływ powietrza.
Szczeliny między deskami nie są ozdobnym dodatkiem. Tlen jest potrzebny do prawidłowego kompostowania, dlatego nie zakrywaj ścian pełną, nieprzepuszczalną folią.
Jak zwiększyć trwałość kompostownika?
Drewno będzie stale narażone na wilgoć, dlatego najlepiej wybrać deski sosnowe, modrzewiowe lub inne odporne na warunki zewnętrzne. Najważniejsza zasada dotyczy jednak środków ochronnych:
Nie stosuj toksycznych impregnatów, lakierów ani farb, które mogą przenikać do kompostu. Zanieczyszczony materiał trafi później do gleby i może mieć kontakt z roślinami. Jeśli chcesz zabezpieczyć drewno, wybierz preparat przeznaczony do kontaktu z elementami ogrodowymi, którego producent wyraźnie określa bezpieczne zastosowanie, albo pozostaw drewno bez powłoki i wymieniaj zużyte deski.
Folia perforowana jest dodatkiem, nie obowiązkowym elementem. Możesz przymocować ją od wewnętrznej strony ścian, jeśli chcesz ograniczyć wysychanie i zatrzymać więcej ciepła. Otwory muszą pozostać drożne, a folia nie powinna zastępować szczelin w drewnianej konstrukcji.
Kompostownik warto przykryć luźną pokrywą z desek, siatki albo materiału przepuszczającego powietrze. Ograniczy to wypłukiwanie składników przez intensywny deszcz, nadmierne wysychanie i dostęp zwierząt. Pokrywa nie może jednak zamykać skrzyni hermetycznie.
Jak prowadzić kompost?
Na dnie ułóż cienką warstwę gałęzi, a następnie dodawaj naprzemiennie materiały wilgotne i suche. Rozdrobnione odpady rozkładają się szybciej, a zawartość warto co pewien czas przemieszać, aby doprowadzić powietrze do głębszych warstw. Kompost powinien być wilgotny jak lekko wyciśnięta gąbka, ale nie mokry.
Do kompostownika nadają się przede wszystkim:
- resztki warzyw i owoców oraz obierki,
- liście, skoszona trawa i drobne chwasty bez nasion,
- drobne gałązki, rozdrobnione pędy i kora,
- suche, niebarwione ręczniki papierowe oraz skorupki jaj.
Nie dodawaj materiałów, które mogą powodować gnicie, przyciągać zwierzęta albo zanieczyścić nawóz:
- mięsa, ryb, kości i nabiału,
- olejów, tłuszczów oraz resztek gotowanych potraw,
- plastiku, szkła, metalu i materiałów z chemikaliami,
- chorych roślin, odchodów zwierząt domowych i dużych kawałków drewna.
Prosta skrzynia z desek, otwarte dno, szczeliny o szerokości 2–3 cm i zdejmowany front wystarczą, aby otrzymać stabilny oraz wygodny w obsłudze kompostownik. Konstrukcję możesz później rozbudować o pokrywę albo drugą komorę, gdy ilość odpadów ogrodowych wzrośnie.
