Kompostownik z palet to tani i prosty projekt DIY. Wystarczą trzy palety na ściany, czwarta jako drzwiczki, nierdzewne wkręty oraz przepuszczalne podłoże. Najważniejsze są trzy rzeczy: kontakt pryzmy z glebą, odpływ nadmiaru wody i swobodna cyrkulacja powietrza.
Czego potrzebujesz i gdzie ustawić kompostownik?
Do budowy możesz wykorzystać europalety o wymiarach 120 × 80 cm. Trzy palety utworzą podstawową skrzynię, a czwarta będzie uchylnym frontem. Taka konstrukcja zajmuje niewiele miejsca i pozwala wykorzystać materiały z odzysku.
| Element | Zastosowanie | Uwagi |
|---|---|---|
| 3–4 palety | Ściany i drzwiczki | Powinny być stabilne i nieuszkodzone |
| Wkręty nierdzewne | Łączenie palet | Lepsze od zwykłych gwoździ w wilgotnym środowisku |
| Kątowniki ciesielskie | Wzmocnienie narożników | Pomagają ustabilizować całą konstrukcję |
| Zawiasy | Montaż drzwiczek | Potrzebne są 2–4 sztuki |
| Plastikowa siatka | Zabezpieczenie ścian od środka | Możesz wybrać oczko około 1 × 1 cm |
| Taker i zszywki | Mocowanie siatki | Alternatywą są gwoździe i podkładki |
| Impregnat do drewna | Ochrona palet przed wilgocią | Nakładaj go przed montażem |
Wybierz miejsce półcieniste, najlepiej osłonięte przed całodziennym słońcem. Pryzma nie będzie wtedy szybko wysychać, a kompostownik nie znajdzie się w reprezentacyjnej części ogrodu. Podłoże powinno być stabilne, przepuszczalne i pozbawione zastoin wody.
Przed rozpoczęciem prac sprawdź, czy wybrane miejsce spełnia te warunki:
- Znajduje się w półcieniu lub cieniu.
- Nie jest narażone na regularne zalewanie po deszczu.
- Ma bezpośredni kontakt z glebą.
- Jest na tyle oddalone od miejsca wypoczynku, aby ewentualny zapach nie przeszkadzał.
Nie buduj szczelnego dna. Kontakt z glebą ułatwia odpływ wody i pozwala mikroorganizmom oraz dżdżownicom zasiedlić pryzmę. Na pochyłym terenie wyrównaj podłoże, a w razie potrzeby częściowo wkop konstrukcję w ziemię.
Jak zrobić kompostownik z palet krok po kroku?
- Przygotuj i wyrównaj teren – usuń chwasty, darń, kamienie i inne przeszkody. W razie potrzeby wybierz warstwę ziemi, aby palety stały stabilnie. Nie wykładaj dna szczelną folią ani pełną płytą.
- Oczyść palety i zabezpiecz drewno – usuń zabrudzenia, wystające gwoździe oraz drzazgi. Nałóż impregnat przeznaczony do drewna ogrodowego, najlepiej przed skręceniem palet, gdy wszystkie powierzchnie są łatwo dostępne.
- Ustaw trzy palety w kształt pudełka – połącz jedną paletę z dwiema ustawionymi prostopadle. Ustaw je tak, aby nogi palet znajdowały się na zewnątrz. Dzięki temu wewnętrzne ściany pozostaną względnie gładkie i nie będą utrudniać wybierania kompostu.
- Skręć narożniki – użyj wkrętów nierdzewnych do drewna, a w każdym narożniku zamontuj kątowniki ciesielskie. Wkręty zapewniają trwalsze połączenie niż gwoździe, zwłaszcza gdy konstrukcja będzie regularnie obciążana i wilgotna.
- Zamontuj drzwiczki – czwartą paletę przyłóż do przedniej ściany i przymocuj z jednej strony za pomocą 2–4 zawiasów. Po drugiej stronie dodaj zasuwę, haczyk albo prosty rygiel. Drzwiczki nie powinny być przykręcone na stałe, ponieważ ich otwieranie ułatwia przerzucanie oraz wybieranie dojrzałego kompostu.
- Przymocuj siatkę od wewnątrz – wyłóż nią ściany, jeśli szczeliny między deskami są na tyle duże, że materiał będzie się wysypywał. Przytnij siatkę do wymiaru ścian i przymocuj ją takerem. Nie stosuj pełnego, nieprzepuszczalnego arkusza, ponieważ ograniczyłby wymianę powietrza.
Małe szczeliny między deskami są potrzebne. Zapewniają napowietrzanie pryzmy, które wspiera prawidłowy przebieg kompostowania. Siatka ma zatrzymywać odpady wewnątrz, a nie uszczelniać konstrukcję.
Jak przedłużyć trwałość konstrukcji?
Drewno stale wystawione na wilgoć z czasem zacznie niszczeć. Po opróżnieniu kompostownika oczyść palety i pozwól im wyschnąć. Impregnację powtarzaj mniej więcej co 2–3 lata, zgodnie z zaleceniami producenta preparatu. Możesz też ustawić konstrukcję na wąskiej opasce z płyt chodnikowych lub kostki, aby ograniczyć stały kontakt dolnych elementów z mokrą ziemią. Nie zamykaj jednak całego dna, bo drenaż pozostaje konieczny.
Uwaga na rodzaj palet: unikaj elementów o nieznanym pochodzeniu, intensywnie zabrudzonych lub zabezpieczonych substancjami, które mogą przenikać do kompostu. Do takiej konstrukcji wybieraj palety czyste, w dobrym stanie i przeznaczone do bezpiecznego ponownego użycia. Ostrożność jest szczególnie ważna, gdy kompost będzie trafiał pod warzywa lub zioła.
Jeśli ogród wytwarza dużo odpadów, zamiast powiększać jedną skrzynię możesz zbudować system wielokomorowy. Drugi segment służy wtedy do odkładania świeżych resztek, a w pierwszym dojrzewa starsza pryzma. Kolejne komory powstają przez dodanie następnych palet i powtórzenie sposobu łączenia ścian.
Raz na jakiś czas sprawdzaj stan wkrętów, zawiasów, siatki i dolnych części palet. Kompost powinien być lekko wilgotny, ale nie mokry. Gdy materiał jest zbity, przerzuć go, aby przywrócić przepływ powietrza. Tak wykonany kompostownik z palet będzie funkcjonalny, łatwy do opróżniania i prosty w naprawie.
