Studnia ogrodowa krok po kroku – tłumaczymy jak to zrobić

Ozdobna studnia z desek to prosty projekt DIY, który można wykonać w jeden weekend przy użyciu podstawowych narzędzi i taniego drewna, na przykład sosnowego lub świerkowego. Cała konstrukcja powstaje z kilku desek, czterech słupków i niewielkiej betonowej podstawy, a najważniejsza dla jej trwałości jest prawidłowa impregnacja drewna – najpierw impregnat gruntujący, a potem warstwa dekoracyjno-ochronna lub olej.

W każdym ogrodzie przyda się studnia ogrodowa – krok po kroku tłumaczymy, jak ją zrobić. Jest to niezwykle ciekawa ozdoba, ale również element architektury ogrodowej.

Projekt i materiały na drewnianą studnię

Studnia przydaje się do pielęgnacji ogrodu, dlatego warto poświęcić chwilę, żeby ją dobrze zaplanować. Najlepiej prezentuje się na tle ściany zielonych roślin, na środku trawnika albo tuż obok tarasu czy miejsca na grilla. Drewniana obudowa może pełnić wyłącznie funkcję dekoracyjną lub stać się estetyczną osłoną istniejącej studni, przyłącza wody czy węża ogrodowego.

Ozdobna studnia ogrodowa nie musi być bardzo skomplikowana. Prosta, kwadratowa lub sześciokątna obudowa z daszkiem w zupełności wystarczy, ważne jest natomiast solidne zamocowanie słupków konstrukcyjnych oraz dobre przygotowanie podłoża. Trzeba też przewidzieć miejsce na ewentualne przyłącze wody, wąż ogrodowy czy kabel od pompy, jeśli chcemy coś w środku ukryć.

Do wykonania studni najlepiej sprawdzają się naturalne materiały. Drewno w postaci bali, desek elewacyjnych czy deszczułek to klasyczny wybór. Można także użyć cegieł klinkierowych, cegły pełnej lub naturalnego kamienia – na przykład głazów narzutowych, z których powstanie masywniejsza, bardziej rustykalna obudowa.

• deski ścienne – elewacyjne, sosnowe, świerkowe lub deski odzyskane z palet,
• słupki konstrukcyjne (kantówki drewniane) na cztery narożniki oraz podpory daszku,
• wkręty do drewna o różnych długościach,
• kotwy lub obejmy metalowe do zakotwienia słupków w betonie,
• beton do wylewki pod podstawę studni,
• impregnat gruntujący techniczny do drewna,
• impregnat powłokotwórczy, lakierobejca z filtrem UV lub olej do drewna (np. na bazie oleju lnianego),
• gont bitumiczny lub inne lekkie pokrycie na daszek,
• papier ścierny o różnej gradacji lub szlifierka oscylacyjna,
• wkrętarka, wiertarka, miarka i kątownik stolarski,
• wyrzynarka lub piła tarczowa do docinania desek,
• pędzle i kuwety malarskie do nakładania impregnatów.

Naturalne materiały można w dużej części pozyskać z tego, co zostało po budowie domu – deski elewacyjne, resztki gontu, ścinki kantówek czy stare palety, z których odzyskamy ładne deski do obudowy.

Gotowe studnie ogrodowe

W sprzedaży dostępne są także gotowe studnie ogrodowe, które wystarczy tylko ustawić w wybranym miejscu. Najczęściej są to drewniane konstrukcje o podstawie w kształcie koła lub kwadratu, zbudowane z belek ustawionych pionowo lub poziomo. Wiele modeli ma wykończony daszek gontem bitumicznym, ozdobne słupki i klasyczny kołowrót z wiaderkiem. Od kilku lat sporą popularnością cieszą się studnie z wyraźnie zaakcentowanymi narożnikami dekoracyjnymi i dodatkowymi donicami na kwiaty.

Żeby studnia zachowała ładny wygląd przez wiele lat, niezbędna jest prawidłowa konserwacja. Jest to szczególnie istotne w przypadku konstrukcji z drewna, która stale narażona jest na deszcz, słońce i zmiany temperatury. Drewno trzeba na początku dokładnie zabezpieczyć, a co kilka lat odświeżyć powłokę ochronną, zwłaszcza w miejscach narażonych na intensywne promieniowanie UV.

Drewnianą studnię należy w pierwszym etapie pokryć bezbarwnym impregnatem gruntującym (techniczny środek biobójczy), który wnika głęboko w strukturę drewna i zabezpiecza je przed sinizną, grzybami oraz owadami. Po wyschnięciu nakłada się 2–3 warstwy impregnatu powłokotwórczego, lakierobejcy z filtrem UV lub oleju do drewna, na przykład oleju lnianego, który ogranicza pękanie i wysychanie desek. Taki dwuetapowy system – grunt plus warstwa nawierzchniowa – tworzy elastyczną powłokę pracującą razem z drewnem.

Przy zastosowaniu nowoczesnej lakierobejcy wysokiej jakości, zaprojektowanej do zewnętrznych elementów drewnianych, ochrona przed deszczem, śniegiem i promieniowaniem słonecznym może utrzymywać się nawet do 10 lat bez konieczności renowacji. Po tym czasie wystarczy lekkie zmatowienie powierzchni i nałożenie świeżej warstwy, bez konieczności całkowitego usuwania starej powłoki.

W przypadku studni z kamienia podstawą pielęgnacji jest regularne czyszczenie z kurzu, mchu i pajęczyn. Raz na jakiś czas warto przemyć kamienne elementy wodą pod ciśnieniem o niezbyt dużej mocy, żeby nie wypłukać spoin, a ewentualne porosty usuwać miękką szczotką, bez agresywnej chemii.

Jak zrobić ozdobną studnię z drewna krok po kroku

W sezonie letnim drewniana studnia ogrodowa staje się jednym z najbardziej przyciągających wzrok elementów ogrodu. Najłatwiej wykonać ją na planie sześciokąta lub kwadratu – takie kształty dobrze wyglądają i są proste w samodzielnym złożeniu. Cała konstrukcja może powstać z materiałów dostępnych „pod ręką”, na przykład z desek elewacyjnych pozostałych po fasadzie domu.

Najważniejsze etapy budowy ozdobnej studni z drewna wyglądają następująco:

1. Przygotowanie podłoża i niewielkiej betonowej podstawy.
2. Przygotowanie i impregnacja wszystkich drewnianych elementów.
3. Montaż szkieletu z czterech słupków i przykręcenie ścian studni.
4. Wykończenie górnej krawędzi i zbudowanie dwuspadowego daszku.
5. Dodanie detali rustykalnych – korby, wiaderka, łańcucha i kwiatów.

Krok 1: przygotowanie podłoża

Konstrukcja będzie stała na zewnątrz przez lata, dlatego drewniane słupki nie mogą mieć bezpośredniego kontaktu z gruntem. Dzięki temu ograniczamy ryzyko gnicia i butwienia drewna.

W narożnikach planowanej studni wykonuje się płytkie wykopy pod cztery belki konstrukcyjne. W dołkach ustawia się metalowe obejmy lub kotwy przeznaczone do słupków drewnianych, a następnie zalewa betonem. Warstwa betonu powinna wystawać kilka centymetrów ponad poziom gruntu, tworząc suchą, twardą podstawę pod obudowę studni. Po związaniu betonu można wykończyć widoczną powierzchnię dekoracyjną kostką, kamykami lub tzw. „kocimi łbami”.

Krok 2: przygotowanie i impregnacja drewna

Przed montażem wszystkie deski i kantówki należy dociąć na wymiar. Krawędzie i powierzchnie desek warto przeszlifować drobnoziarnistym papierem ściernym, żeby wygładzić drzazgi oraz poprawić przyczepność impregnatu. Po szlifowaniu drewno trzeba dokładnie odpylić – najlepiej miękką szczotką lub odkurzaczem.

Na tak przygotowane elementy nakłada się pierwszą warstwę bezbarwnego impregnatu gruntującego o działaniu ochronnym. Po upływie zalecanego przez producenta czasu schnięcia (najczęściej około doby) można przystąpić do malowania warstwą dekoracyjno-ochronną. W zależności od wybranego systemu może to być lakierobejca, impregnat powłokotwórczy lub olej do drewna.

Najczęściej stosuje się 2–3 cienkie warstwy, malowane pędzlem wzdłuż słojów. Między kolejnymi warstwami dobrze jest delikatnie zmatowić powierzchnię drobnym papierem ściernym, co pozwala uzyskać gładkie, równomierne wykończenie.

Krok 3: montaż szkieletu i ścian

Po związaniu betonu i pełnym wyschnięciu powłok ochronnych można przejść do montażu. Słupki konstrukcyjne wsuwamy w metalowe obejmy zatopione w betonie i stabilnie przykręcamy. Wysokość słupków dobiera się tak, aby nad cembrowiną zostało jeszcze miejsce na słupy pod daszek.

Deski przeznaczone na ścianki łączy się w panele – po kilka sztuk na każdą stronę – i skręca wkrętami, tworząc cztery gotowe ściany. Tak przygotowane elementy przykręca się do słupków konstrukcyjnych, uzyskując pełną obudowę studni. Na tym etapie warto zamontować także dolne osłony, które ukryją betonową podstawę i dolne końce desek, żeby konstrukcja wyglądała lekko i estetycznie.

Krok 4: wykończenie krawędzi i montaż daszku

Górną krawędź cembrowiny dobrze jest zabezpieczyć szerszymi deskami. Taki „obwód” tworzy wygodną półkę na donice z kwiatami i jednocześnie chroni końcówki desek przed wnikaniem wody od góry. Deski półki należy również wcześniej zaimpregnować w takim samym systemie jak pozostałe elementy.

Następnie z dwóch cieńszych kantówek tworzy się słupy pod daszek i przykręca je do cembrowiny. Między słupami montuje się krokiewki, na których układa się poszycie z desek lub płyty drewnopochodnej. Na gotowy szkielet nakleja się gont bitumiczny lub inne lekkie pokrycie, tworząc klasyczny daszek dwuspadowy. Zakończenia gontu można przyciąć wyrzynarką, żeby uzyskać równą, dekoracyjną linię.

Krok 5: detale rustykalne i praktyczne zastosowania

Na belkach pod daszkiem montuje się drewniany wałek – kołowrót – z prostą korbą. Do wałka przytwierdza się łańcuch lub sznur z niewielkim wiaderkiem, które będzie swobodnie zwisało nad otworem studni. Takie detale nadają konstrukcji wiejskiego charakteru i sprawiają, że studnia wygląda jak „prawdziwa”.

Ozdobna studnia może pełnić więcej funkcji niż tylko dekoracja. Wnętrze obudowy da się wykorzystać jako kwietnik na pelargonie, miejsce do ukrycia węża ogrodowego czy schowek na drobne narzędzia. Jeśli planujemy używać jej jako dużej donicy, dno wystarczy zabezpieczyć folią, wsypać ziemię ogrodową i posadzić rośliny. Osłona z desek będzie wtedy elegancko maskować ziemię i plastikowe donice.

Tradycyjna japońska metoda ShouSugiBan polega na kontrolowanym opalaniu desek ogniem, co nie tylko nadaje im unikalny, ciemny wygląd z wyraźną strukturą słojów, ale też naturalnie zabezpiecza drewno przed wilgocią, grzybami i szkodnikami nawet na kilkadziesiąt lat.

Tak przygotowane, opalane drewno można wykorzystać do wykonania cembrowiny lub samego daszku. Połączenie klasycznego kształtu studni z ciemnym, wypalanym drewnem daje bardzo mocny efekt dekoracyjny, szczególnie w nowoczesnych ogrodach, gdzie łączy się naturalne materiały z prostą bryłą domu.